مطالعات راهبردی تعلیم و تربیت

مطالعات راهبردی تعلیم و تربیت

بررسی وضعیت اعتماد اجتماعی در ایران معاصر و تحلیل پیامدهای اجتماعی ناشی از افول آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
رئیس دانشکده شهیدباهنرتهران
چکیده
اعتماد اجتماعی بهعنوان یکی از مهمترین مؤلفههای سرمایه اجتماعی، نقشی اساسی در شکلگیری انسجام اجتماعی، مشارکت مدنی و توسعه پایدار ایفا میکند. کاهش اعتماد اجتماعی میتواند زمینهساز بروز آسیبهای اجتماعی متعدد از جمله گسترش فردگرایی افراطی، افزایش ناهنجاریهای رفتاری، کاهش مشارکت سیاسی و تضعیف همبستگی ملی شود. هدف این پژوهش، بررسی وضعیت اعتماد اجتماعی در ایران معاصر و تحلیل پیامدهای اجتماعی ناشی از افول آن است. روش تحقیق بهصورت ترکیبی کمی و کیف طراحی شده است؛ در بخش کمی از دادههای پیمایشی چند استان کشور استفاده شد و در بخش کیفی مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان، فعالان اجتماعی و گروههای جوانان صورت گرفت. یافتهها نشان میدهد که عواملی چون نابرابری اقتصادی، فساد اداری، ضعف شفافیت نهادی، تبعیضهای اجتماعی و ناکارآمدی سیاستهای عمومی، بیشترین تأثیر را بر کاهش اعتماد اجتماعی داشتهاند. نتایج همچنین بیانگر پیامدهایی چون کاهش مشارکت مدنی، تضعیف سرمایه اجتماعی، تشدید اضطراب و ناامیدی در میان نسل جوان و افزایش گرایش به رفتارهای پرخطر است. در پایان، راهکارهایی از جمله تقویت شفافیت نهادی، ارتقای عدالت اجتماعی، حمایت از مشارکت مدنی و اصلاحات ساختاری پیشنهاد میشود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات