https://www.strategicstudiesedu.com/ مطالعات راهبردی تعلیم و تربیت fa daily 1 Sat, 23 Aug 2025 00:00:00 +0330 Sat, 23 Aug 2025 00:00:00 +0330 https://www.strategicstudiesedu.com/article_227629.html در عصر حاضر، فناوری‌های دیجیتال مانند تلفن‌های همراه و شبکه‌های اجتماعی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی تبدیل شده‌اند. با این حال، علیرغم مزایای بی‌شمار، این تحول دیجیتالی باعث غفلت دانش آموزان از تربیت اصولی خانواده و نظام آموزشی شده است. عصر دیجیتال در واقع هنوز والدین و معلمان را با محتوای مختلف نگران می کند که منجر به تغییرات "منفی" در نگرش دانش آموزان می شود. باید از فرصت هایی که دیجیتال شدن پیش روی آموزش و پرورش قرار می دهد، استفاده کرد و برای کاهش آثار منفی آن تدابیری اندیشید تا علاوه بر حفظ میراث فرهنگی و سایر ویژگی های بومی، ویژگی های فردی دانش آموزان رشد یابد و هم زمان به شناخت جهان و سایر فرهنگ ها قادر شوند. علاوه بر این، معلمان و والدین هنوز هم زمانی که نگرش دانش آموزان از ارزش‌های شخصیتی منحرف می‌شود، مسئولیت‌هایی را به گردن یکدیگر می‌اندازند. هدف این پژوهش بررسی نقش والدین و معلمان در تحقق نسل شخصیت در بحبوحه توسعه دیجیتال است. داده ها از گزارش های پژوهشاتی در مجلات ملی و بین المللی، مجموعه مقالات و کتاب ها جمع‌آوری شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که والدین و معلمان از طریق برنامه‌های توسعه‌یافته در مدارس و نظارت، راهنمایی و فعالیت‌های یادگیری از والدین به فرزندان در خانه، نقش یکسان و تأثیر زیادی در اجرای آموزش شخصیت در عصر دیجیتال دارند. یافته‌های این پژوهش بیان می‌کند که معلمان و والدین مخلوقات خاصی هستند که خداوند آنها را برای میانجی‌گری در تحقق نسلی از شخصیت‌ها بر اساس رهنمودهای اسلامی فرستاده است. https://www.strategicstudiesedu.com/article_225198.html بنابر پژوهش‌های پیشین، مهارت‌های مطالعه یکی از جنبه‌های مهم یادگیری به‌شمار می‌آید. همچنین، مهارت‌های مطالعه فعالیتی تحصیلی است که به دانش‌آموز توانایی بهره‌گیری از مطالب خواندنی را می‌دهد. بدون انگیزه‌ی کافی، بعید است که توانایی‌های یادگیری و مطالعه‌ی رضایت‌بخشی شکل گیرد.بنابراین، هدف اصلی این پژوهش، بررسیِ تأثیر مهارت‌های مطالعه بر پیشرفت تحصیلی در درس ریاضی با نقش میانجیِ جهت‌گیری‌های انگیزشی در دانش‌آموزان دوره‌ی متوسطه‌ی اول شهر الیگودرز بود. جامعه‌ی آماری شامل ۷۲۳۲ نفر از دانش‌آموزان متوسطه‌ی اول این شهر در سال تحصیلیِ ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ بود. براساس جدول مورگان و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، ۳۶۴ نفر به‌عنوان نمونه‌ی آماری انتخاب شدند.ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه‌ی استاندارد مهارت‌های مطالعه‌ی دانشگاه هاستون (۲۰۱۳)، پرسش‌نامه‌ی جهت‌گیری انگیزشی والرند و همکاران (۲۰۰۴) و نمره‌ی پایانی دانش‌آموزان در درس ریاضی بود.یافته‌ها نشان داد که مهارت‌های مطالعه بر پیشرفت تحصیلی در درس ریاضی با نقش میانجی جهت‌گیری‌های انگیزشی تأثیر معناداری دارد (367/4t=). همچنین، مهارت‌های مطالعه بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان (547/5t=)، مهارت‌های مطالعه بر جهت‌گیری‌های انگیزشی دانش‌آموزان (208/8t=) و جهت‌گیری‌های انگیزشی بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان (304/8t=) نیز تأثیر معناداری دارند.درنتیجه، با توجه به یافته‌های پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که جهت‌گیری‌های انگیزشی نقش میانجی در تأثیر مهارت‌های مطالعه بر پیشرفت تحصیلی ایفا می‌کنند. ارتباط میان مهارت‌های مطالعه و جهت‌گیری‌های انگیزشی می‌تواند رفتارهایی را برانگیزد که احتمال دستیابی دانش‌آموزان به اهداف تحصیلی‌شان را افزایش دهد. زمانی‌که انگیزه و مهارت‌های مطالعه بهبود یابد، عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان نیز ارتقا خواهد یافت. https://www.strategicstudiesedu.com/article_225200.html استفاده از هوش مصنوعی در توسعه برنامه درسی، یک رویکرد تحول‌آفرین است؛ که از فناوری پیشرفته برای بهبود شیوه‌های آموزشی استفاده می‌کند و تجارب یادگیری شخصی‌شده و فرایندهای ساده‌سازی را امکان‌پذیر می‌سازد. تا آن‌جا که توانایی فزاینده هوش مصنوعی در تجزیه و تحلیل داده‌ها و ارائه راه‌حل‌های متناسب، نویدبخش تحول روش‌های طراحی در برنامه درسی سنتی می‌باشد. این پژوهش، با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در فعالیت‌های آموزشی و چگونگی تأثیر هوش مصنوعی بر روند توسعه و مدیریت برنامه درسی، ضمن مطالعه مروری به روش سیستماتیک (نظام‌مند)؛ با تمرکز بر پرسش اولیه تحقیق و اتخاذ فرضیه میتنی بر اطلاعات زمینه‌ای و مقایسه راهکارها و روش‌ها و تفسیر نتایج به دست آمده، به دنبال پاسخ این پرسش است که چگونه می‌توان از هوش مصنوعی در فعالیت‌های آموزشی استفاده کرد؟ و هوش مصنوعی تا چه اندازه می‌تواند بر حوزه مطالعات برنامه درسی تأثیر بگذارد؟ یافته‌ها حاکی از آن است که هوش مصنوعی با مکانیزه‌نمودن وظایف آموزشی و تسهیل یادگیری تطبیقی، با افزایش کارایی، به مربیان اجازه می‌دهد تا بر آموزش‌های فردی تمرکز نموده، و در نهایت، تعامل و فراگیری دانش‌آموزان را بهبود بخشد. به نظر می‌رسد همان طور که هوش مصنوعی به تکامل خود ادامه می‌دهد، نقش آن در توسعه برنامه درسی نیز گسترش می‌یابد و فرصت‌هایی را برای تجارب آموزشی پویاتر و فراگیرتر ارائه می‌دهد. چالش ایجاد تعادل میان نوآوری و ملاحظات اخلاقی، در راستای تقویت آینده‌ای است که در آن، هوش مصنوعی به عنوان ابزاری قدرتمند در تقویت یادگیری و در عین حال محافظت از یکپارچگی شیوه‌های آموزشی عمل می‌کند. https://www.strategicstudiesedu.com/article_227655.html پیشینه و اهداف: در دنیای معاصر، تحولات سریع فرهنگی، اجتماعی و زیست‌محیطی، نظام‌های آموزشی را با چالش‌های پیچیده و چندوجهی مواجه کرده است.جامعه ایران به دلیل تنوع فرهنگی غنی و نیاز به ارتقای آگاهی زیست‌محیطی و اجتماعی، نیازمند رویکردهای نوین آموزشی است. روش‌ها‌: پژوهش کیفی با استفاده از روش سنتزپژوهی (ترکیب نظام‌مندیافته‌های تحقیقات پیشین)،460 پژوهش اولیه از پایگاه‌های معتبر مانند گوگل اسکالر،مگ ایران، نورمگز و سیولیکا در بازه زمانی 2015 تا 2025 با کلید واژه های آموزش«چند فرهنگی،چندفرهنگی،آموزش هنر» انتخاب و پس از غربالگری 21 پژوهش برای کد گذاری با روش سه‌مرحله‌ای کوربین واشتراوس(باز-محوری- انتخابی) بر اساس چهار عنصر اصلی برنامه درسی تایلر (هدف،محتوا، روش یاددهی-یادگیری و شیوه ارزشیابی) استفاده شد.یافته‌ها: برنامه‌های درسی چندفرهنگی هنر در ایران با چالشهای (کمبود محتوای غنی چندفرهنگی، فقدان معلمان متخصص در این حوزه...)مواجه هستند. الگوی پیشنهادی پژوهش مبتنی بر رویکردهای نوین آموزشی و هنری، شامل فعالیت‌های خلاقانه و کاربردی برای تقویت یادگیری عمیق و پایدار دانش‌آموزان...است.نتیجه‌گیری: شناسایی ویژگی‌های عناصر برنامه درسی آموزش چندفرهنگی.... و راهبردی برای حفظ میراث فرهنگی، احیای هنرهای بومی، بهبود نگرش زیست‌محیطی و تقویت انسجام اجتماعی ارائه می‌دهد. https://www.strategicstudiesedu.com/article_227730.html آموزش هنر در دوره ابتدایی، نقشی کلیدی در رشد قوای شناختی، عاطفی و زیبایی‌شناختی کودکان و پرورش خلاقیت آنها ایفا می‌کند. در این خصوص، فیلسوفان بزرگی همچون افلاطون درطول تاریخ، نظریات مهمی در مورد ماهیت یادگیری و آموزش و پرورش ارائه کرده اند که می توانند نقشه راهی جهت طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی هنر در دوره ابتدایی باشد. این پژوهش بر آنست که به بررسی چگونگی به‌کارگیری نظریات یادگیری افلاطون، با تمرکز بر دو مفهوم کلیدی «مُثُل» و «تذکر»، در ارتقا اثر بخشی آموزش هنر دوره ابتدایی بپردازد. روش تحقیق به کار رفته، توصیفی-تحلیلی است که شامل بررسی دقیقِ کتابخانه ای مفاهیم و نظریات افلاطون در آثارش و منابع مرتبط با آموزش هنر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که افلاطون، با وجود نقدهای شدید بر هنر به دلیل ماهیت تقلیدی و فاصله آن از حقیقت، به ظرفیت عظیم هنر در شکل‌دهی به شخصیت و روح اذعان کرده است. نتایج عملی این پژوهش شامل پیشنهاداتی برای معلمان ابتدایی است: پرورش درک زیبایی متعالی و ایده‌آل‌ها، استفاده از هنر برای خودشناسی و تذکر معنوی، آموزش اخلاق و فضایل، تقویت تفکر عقلانی و انتقادی، تأکید بر هماهنگی و تناسب، انتخاب دقیق محتوای هنری، ادغام هنر با سایر دروس و تمرکز بر فرآیند خلق و تجربه حسی. https://www.strategicstudiesedu.com/article_229426.html خانواده به عنوان نخستین و بنیادی ترین نهاد اجتماعی، نقشی اساسی در انتقال ارزش ها، جامعه پذیری نسل ها و ایجاد سرمایه اجتماعی ایفا می کند. با این حال، تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دهههای اخیر، این نهاد را با چالش های عمیقی مواجه کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت خانواده در ایران معاصر و شناسایی مهمترین آسیب ها و پیا مدهای ناشی از آن صورت گرفته است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و از داده های پیمایشی، آمارهای ملی و تحلیل اسنادی استفاده شده است. یافته های این پژوهش علمی نشان می دهد که عواملی هم چون افزایش نرخ طلاق، کاهش ازدواج، فشارهای اقتصادی و تحولات سبک زندگی، مهم ترین تهدیدات پیش روی خانواده ایرانی هستند. https://www.strategicstudiesedu.com/article_229424.html اعتماد اجتماعی بهعنوان یکی از مهمترین مؤلفههای سرمایه اجتماعی، نقشی اساسی در شکلگیری انسجام اجتماعی، مشارکت مدنی و توسعه پایدار ایفا میکند. کاهش اعتماد اجتماعی میتواند زمینهساز بروز آسیبهای اجتماعی متعدد از جمله گسترش فردگرایی افراطی، افزایش ناهنجاریهای رفتاری، کاهش مشارکت سیاسی و تضعیف همبستگی ملی شود. هدف این پژوهش، بررسی وضعیت اعتماد اجتماعی در ایران معاصر و تحلیل پیامدهای اجتماعی ناشی از افول آن است. روش تحقیق بهصورت ترکیبی کمی و کیف طراحی شده است؛ در بخش کمی از دادههای پیمایشی چند استان کشور استفاده شد و در بخش کیفی مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان، فعالان اجتماعی و گروههای جوانان صورت گرفت. یافتهها نشان میدهد که عواملی چون نابرابری اقتصادی، فساد اداری، ضعف شفافیت نهادی، تبعیضهای اجتماعی و ناکارآمدی سیاستهای عمومی، بیشترین تأثیر را بر کاهش اعتماد اجتماعی داشتهاند. نتایج همچنین بیانگر پیامدهایی چون کاهش مشارکت مدنی، تضعیف سرمایه اجتماعی، تشدید اضطراب و ناامیدی در میان نسل جوان و افزایش گرایش به رفتارهای پرخطر است. در پایان، راهکارهایی از جمله تقویت شفافیت نهادی، ارتقای عدالت اجتماعی، حمایت از مشارکت مدنی و اصلاحات ساختاری پیشنهاد میشود. https://www.strategicstudiesedu.com/article_235894.html مطابق باورهای دینی و مبانی فکری و عقلی فرهنگ ایرانی - اسلامی رکن و عنصر اساسى بنیان خانواده و جامعه را تعلیم و تربیت تشکیل مى‌دهد. خانواده شالوده و زیربنای یک جامعه ایده آل را برای نسلی فرهیخته ترسیم می‌نماید. فرزند آوری مسئولیت فردی و اجتماعی برای پرورش فرزند را به دنبال دارد. بر اساس منابع تاریخ روایی ایران، تعلیم و تربیت؛ قدمتی به‌اندازه تاریخ بشریت دارد. این ویژگی‌ها از سویی محصول الهام اخلاقی و از سوی دیگر از آثار رشد فرهنگی ایرانیان و متأثر از تعالیم غنی اسلامی است. اگر به تاریخ گذشته ایران بازگردیم در دوران ایران باستان نیز، زندگی زناشویی به‌عنوان هسته‌ی اصلی خانواده شکل‌گیری و تحکیم جامعه لحاظ شده و فرزند آوری و تربیت آن از پایه‌های اصلی و رشد و تعالی جامعه است. در دوره اسلامی علما و دانشمندان بزرگ این سرزمین، به این مسئله اخلاقی نگرش همه‌جانبه داشته‌اند. در حکمت اسلامی - ایرانی نظم و پرهیزگاری حکومت دارد، زیرا نظم پاسبان عفت و نکاح است و فواحش در نظر اجتماع، منفور بودند و آنان که دختر جوان را از زناشویی مانع می‌شدند مورد نفرت بودند. در فرهنگ اسلامی - ایرانی به ارزش فوق‌العاده کانون خانواده و وفاداری عشق فی‌مابین و ارزش تولید فرزندان برمی‌خوریم ازآنجاکه حفظ نام شخص، خانواده و دودمان او درگرو ازدواج و تداوم نسل است. در این نوشته به تحلیل مبانی فکری و فرهنگی مسئله تعلیم و تربیت در حکمت و ادب اسلامی خواهیم پرداخت و پیشینه تاریخی آن را نیز در فرهنگ و تمدن ایران اسلامی بیان خواهیم کرد.