مطالعات راهبردی تعلیم و تربیت

مطالعات راهبردی تعلیم و تربیت

یک اقدام‌پژوهی در زمینه تأثیر به‌کارگیری نمونه‌های عینی بر یادگیری مفاهیم حفظی و مدیریت کلاس درس علوم تجربی پایه هفتم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 1گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران
2 آموزش علوم تجربی، گروه علوم پایه، مرکز شهید رجائی، دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران
چکیده
این اقدام‌پژوهی با هدف رفع چالش «بی‌توجهی و مدیریت کلاس» در دروس انتزاعی و حفظی علوم تجربی، به‌ویژه مبحث سنگ‌ها و کانی‌های پایه هفتم انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، ریشه در استفاده انحصاری از روش‌های سنتی (سخنرانی) و فقدان ابزارهای آموزشی ملموس داشت که منجر به افت عملکرد تحصیلی و ایجاد همهمه در کلاس شده بود. بر اساس مبانی نظری مرتبط با یادگیری چندحسی و روش‌های فعال تدریس، راه‌حل «استفاده از نمونه‌های عینی و فیزیکی سنگ‌ها» در حین تدریس انتخاب و اجرا گردید. روش تحقیق از نوع اقدام‌پژوهی در محیط طبیعی کلاس درس بود که داده‌های آن از طریق مشاهده سیستماتیک رفتار دانش‌آموزان و ارزیابی عملکرد (پیش‌آزمون و پس‌آزمون) بر روی سه دانش‌آموز هدف در سطوح مختلف یادگیری گردآوری شد. در مرحله اجرا، نمونه‌های فیزیکی سنگ‌ها در اختیار گروه‌های دانش‌آموزی قرار گرفت تا با لمس و مشاهده مستقیم، مفاهیم انتزاعی کتاب را به تجربه‌ای دست‌اول تبدیل کنند. یافته‌های کیفی نشان‌دهنده تغییر جو کلاس از محیطی منفعل و شلوغ به فضایی متمرکز، پرسشگر و مشتاق بود. نتایج کمی نیز حاکی از رشد چشمگیر نمرات در تمامی سطوح، به‌ویژه در دانش‌آموزان با سطح ضعیف و متوسط بود. در نتیجه‌گیری نهایی مشخص شد که عینیت‌بخشی به مفاهیم، نه‌تنها ماندگاری ذهنی مطالب را افزایش می‌دهد، بلکه با تحریک کنجکاوی درونی، به عنوان یک راهبرد پیشگیرانه در مدیریت کلاس عمل کرده و نیاز به روش‌های انضباطی سخت‌گیرانه را کاهش می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات